Pretpostavka za validan laboratorijski rezultat.
Podrazumeva pravilno uzorkovanje, rukovanje probom pre slanja i samo slanje probe na analizu.
Nepravilnosti mogu dovesti do slabog kvaliteta rezultata.
Detaljni opis pravilnog uzorkovanja, rukovanja i slanja uzorka, opisani su u poglavlju:
Opšta uputstva

• Količina uzorka
Uslovljena je tehničkim uslovima za svaku pojedinačnu probu.
Potrebne količine uzorka, nalaze se navedene za svaku pojedinačnu analizu u daljem tekstu ovog priručnika.
Za ispitivanje većina biohemijskih parametara zahteva oko 30 µl seruma.
U većini slučajeva je količina od 1 ml seruma dovoljna za najveći broj biohemijskih analiza.

• Tehnika uzorkovanja krvi
Kod uzorkovanja krvi kod pasa i mačaka preporučujemo korišcenje igala veličine 0,9x 25.
Punkciju vene treba izvesti što atraumatičnije i u što kraćem roku.
Trauma dovodi do oštecenja membrane eritrocita, hemolize.
Što punkcija duže traje, dolazi do aktivacije trombocita i stvaranja mikrotromba u uzorku.
Ukoliko se uzorkuje krv i za krvnu sliku i za biohemiju, preporuka je da se prvo uzorkuje u sud za serum, a kasnije u sud za punu krv.
Ovim se smanjuje mogucnost formiranja agregata trombocita, posebno kod mačaka.
Uzorkovanje krvi špricem se ne preporučuje zbog stvaranja negativnog pritiska, prilikom kojeg stradaju eritrociti.
Najbolje je pusti krv da se sliva po sudu u koji se krv uzorkuje. Poslednju kap krvi koja se zadržala u konusu igle nakon uzorkovanja ne treba dodavati uzorku.
Nakon zatvaranja cepa sud lagano okrenuti nekoliko puta (do 10 x) kako bi se uzorak ravnomerno pomešao sa antikoagulansom, odnosno sa aktivatorom koagulacije.
Ni u kom slučaju ne mućkati!!!

• Identifikacija probe
Neohodno je da se oznake koje postoje na uzorku i na zahtevu za analizu poklapaju.
Prilikom označavanja pojedinačnog uzorka upisuju se podaci koji su naznaceni na nalepnici, isto tako i podaci koji su naznačeni u zahtevu.
Najpraktičnije je materijal označiti neposredno po uzorkovanju. Na ovaj način se iskljućuje mogućnost zamene uzorka.
U zahtev se unose željene analize kao i podaci o vrsti, rasi, polu i uzorkovanom materijalu.
Kako bi se isključile greške prilikom laboratorijske analize, neohodno je podatke uneti čitkim tekstom.

Serum
Koristi se za kliničko-hemijska, serološka i imunološka ispitivanja. Izdvaja se nakon koagulacije uzorkovane krvi, koja može biti spontana ( sudovi bez dodatka aktivatora koagulacije) i izazvana ( sudovi sa aktivatorom koagulacije).
Plazma
Plazma je supernatant koji se dobija nakon centrifugacije krvi kojoj je dodat antikoagulans. Serum je za razliku supernatant centrifugirane koagulisane krvi.
Iz oba navedena materijala se mogu uraditi skoro identične analize, ali zbog svoje nestabilnosti prilikom transporta i obaveznog centrifugiranja neposredno nakon uzorkovanja, plazma se retko koristi kao materijal u rutinskoj analizi.
Puna krv
Zbog hemolize uzorka razlicitog stepena, koja se javlja prilikom transporta, analiza pune krvi dovodi do drugačijih rezultata. Narocito se odnosi na neorganski fosfor, kalijum i LDH.
Serum je mnogo zahvalniji uzorak od pune krvi.
EDTA-krv
Koristi se kao materijal za hematološku analizu, krvnu sliku. Sama tehnika uzorkovanja krvi za hematološku analizu ima veliki uticaj na kvalitet uzorka.
Više informacija se nalazi u poglavlju Tehnika uzorkovanja krvi.
Krvni razmaz
Služi za ocenjivanje morfoloških karakteristika eritrocita i leukocita, za diferencijalnu krvnu sliku i u slučaju sumnje na krvne parazite.
Razmaz se pravi neposredno nakon uzorkovanja krvi, fiksira se sušenjem na vazduhu.
Neophodno je da uzorak bude označen na isti način kao i uzorak seruma odnosno EDTA krvi. Detaljno uputstvo o pravljenju krvnog razmaza se nalazi u poglavlju Krvni razmaz.
Urin
Pre svega urin dobijen cistocentezom. Moguće je i uzorkovanje kateterom ili spontanom kolekcijom, ali zbog kontaminacije u urogenitalnom traktu se ne preporučuju.
Urin uzorkovan nakon diureze takodje nema puno smisla, zbog efekta razblaživanja
Izmet
Uzorkovanje sa što je manje moguće kontaminacije. Po mogućnosti iz rektuma ili bar bez životinjskih dlaka, kamenčića itd...
Za parazitsku analizu izmet se uzorkuje sa više različitih mesta.

Bris
Prilikom uzimanja brisa je bitno da ne dodje do kontakta vrha štapica sa nesterilnim površinama ili sa sluzokožom koja nije površina sa koje se bris uzima.
Najbolje je prilikom transporta koristiti briseve sa transportnim medijumom.

Probe tkiva
Prilikom transporta se mora sprečiti isušivanje uzorka, što se postiže najbolje sa sterilnim fiziološkim rastvorom, ili slanjem probe u hranljivom medijumu.

• Materijal za mikrobiološku analizu kožnih bolesti

Dlake
Zbog kontaminacije sa brojnim ubikviternim mikroorganizmima, nisu od koristi za mikrobiološku analizu.
Ukoliko se sumnja na bakterijsko oboljenje kože neohodno je uzorkovati bris svežeg sekreta ili sadržaja pustula.

Skarifikat
Zbog kontaminacije nije pogodan uzorak za mikrobiološku analizu kod promena na koži.
Ukoliko se sumnja na bakterijsko oboljenje kože potrebno je uzorkovati bris svežeg sekreta ili sadržaj pustula.

Citološki se pregledaju uzorci dobijeni punkcijom, biopsijom ( FNA), skarifikatom, razmazima, otiscima itd.
Razmaze urinalnog sedimenta, vaginalnog brisa potrebno je fiksirati u 96% alkoholu u trajanju od 30minuta.
Razmazi krvi, sinovije, likvora, pleuralne tecnosti, ascitesa, punktate limfnih čvorova i koštane srži fiksiraju se na vazduhu.

• EDTA
Hematologija (krvna slika)
Sadrži antikoagulans izbora za rutinsku hematologiju

• Serum
Biohemija
Sadrži aktivator koagulacije ili separator gel

• Sterilni sudovi
Za slanje urina, punktata, dlaka, skarifikata

• Sterilan sud za izmet
Razlikuje se utoliko što poseduje kašičicu za uzorkovanje izmeta

• Sterilan bris
Sadrži prenosivi medijum

Nativni preparat krvi, razmaz krvi u tankom sloju. Služi morfološkom ispitivanju eritrocita. Odnosno obojeni razmaz, kvalitativnom ispitivanju leukocita i trombocita.
Kap krvi se kane na mikroskopsku pločicu na otprilike 1 cm od uže ivice pločice.
Može se koristiti kap zaostala neposredno nakon uzorkovanja krvi u konusu igle ili nezgrušana krv preparisana antikoagulansom.
Pločica se nakon toga postavi na sto ili pridržava palcem, srednjim prstom i kažiprstom.
Druga plocica, kojom se pravi razmaz, se postavi na sredinu plocice na kojoj se nalazi kap krvi pod uglom od 30º-45º, povuče se ka kapi krvi.
Kap krvi ce se razliti u dodirnoj zoni dve plocice u punoj širini. Brzim pokretom ka drugom kraju fiksirane poločice, pravi se krvni razmaz.
Razmaz ne bi trebalo da pokriva pločicu do ivica. Kod pravilno napravljenog krvnog razmaza, sloj krvi je tanji od jednog kraja plocice ka drugom.
Najčešće greške: debeo razmaz, tanak razmaz, neravnomeran razmaz.
Razmaz se fiksira sušenjem na sobnoj temperaturi.

Prethodno je neophodno pripremiti površinu ispod koje se nalazi masa, koju je neophodno citološki ispitati.
Dlaku obrijati, a potom površinu kože dezinfikovati alkoholom. U slučaju kada se radio penetraciji abdomena, toraksa ili zgolobova, savetuje se hirurški pristup dezinfekciji (jod, hlorheksidin, alkohol).
Igle br 21 ili 23 sa špricem. Vrhom igle se penetriraju koža i masa. Špric je bez vazduha.
Nakon toga se povlačenjem šprica stvara vakum, koji treba da usisa ćelije u iglu.
MASA NE TREBA DA SE POJAVI U KONUSU ŠPRICA.
Na ovaj način se mogu uzeti sa više mesta. Igla se izvuče tako da vrh ostane pod kožom i nakon toga aplikuje u razlicitim smerovima, sa povlacenjem šprica.
Špric osloboditi vakuma, izvuci iglu u potpunosti i odvojiti špric od igle. Špric napuniti vazduhom, vratiti iglu i izduvat sadržaj igle na jedan kraj čiste mikroskopske pločice.
Napraviti razmaz drugom pločicom na sličan nacin kao i krvni razmaz. Pokušati sa što manjim pritiskom, kako ćelije ne bi stradale.
Preparat označiti istom oznakom koja prati formular. Potencijalna komplikacija: penetracija krvnog suda.
U tom slucaju ponoviti uzorkovanje sa udaljenog mesta u masi.

Hemoliza
Oštećenje membrane eritrocita, usled čega dolazi do pojave hemoglobina u plazmi i crvene obojenosti plazme, odnosno seruma.
Javlja se:
- intra vitam, hemoliticka anemija
- prilikom uzorkovanja krvi, aspiracija pod pritiskom, preuska igla, mućkanje uzorka...
- nakon uzorkovanja krvi, predugo stajanje uzorka pune krvi, zamrzavanje ili zagrevanje, prejako centrifugiranje, greške prilikom transporta.
Dovodi do nerealnih rezultata analize, posebno : Hematokrit, RBC, MCHC,AP, K, Mg, PO4, Fe, CK, LDH, AST i ALT.
Kroz pravilno uzorkovanje i pravovremenu analizu smanjuje se mogucnost hemolize in vitro.

Lipemija
Za razliku od hemolize, lipemija zavisi direktno od stanja pacijenta.
Na lipemiju ne utiče ni način uzorkovanja ni rukovanje uzorkom. Kod konja se smatra ozbiljnim kliničkim nalazom, za razliku od pasa i mačaka.
Serum je u slučaju lipemije obojen beličasto mutno i predstavlja nakupljanje sitnih čestica masnih kapljica.
Javlja se:
- poremećaja metabolizma masti,
- dijabetesa,
- akutnog pankreatitisa,
- Kušingovog sindroma,
- Ishrane masnom hranom
Kako bi se napravila razlika fiziološke lipemija nakon obroka od patološke, dovoljno je uzorkovati krv nakon 8-12 sati gladovanja pacijenta.

Bilirubinemija
Žuta obojenost seruma izazvana povecanom koncentracijom bilirubina u krvi.
Javlja se:
- kod oboljenja jetre,
- kod konja fiziološki ( do 3.1 mg/dl)
Ne zavisi od tehnike uzorkovanja krvi.